Sen rastro

“Cando facedes algo, deberíades quemarvos a vosoutros mesmos completamente, como unha boa fogueira, sen deixar ningún rastro de vosoutros mesmos.”

Cando practicamos zazen a nosa mente é calma e absolutamente simple. Pero normalmente a nosa mente é moi activa e complicada e é dificil estar concentrados no que estamos facendo. Isto é porque antes de actuar pensamos, e este pensamento deixa algún rastro. A nosa actividade está ensombrecida por algunha idea preconcebida. O pensamento non só deixa algún rastro ou sombra, senón que tamén nos da moitas outras nocións acerca doutras actividades e cousas. Estes rastros e nocións fan as nosas mentes moi complicadas. Cando facemos algo cunha mente absolutamente simple, clara, non temos ningunha noción nin sombras, e a nosa actividade é forte e directa. Pero cando facemos algo cunha mente complicada, en relación con outras cousas, ou persoas ou sociedade, a nosa actividade vólvese moi complexa.

A maioría das persoas teñen unha noción doble ou triple nunha actividade. Hai un dito, “Cazar dous paxaros dun tiro.” Isto é o que a xente normalmente intenta facer. Porque queren cazar demasiados paxaros encontran difícil estar concentrados nunha actividade e poden rematar non cazando ningun paxaro en absoluto. Ese tipo de pensamento sempre deixa a súa sombra na súa actividade. A sombra non é realmente o pensamento mesmo. Por suposto, a miudo é necesario pensar ou facer preparativos antes de actuar. Pero o pensamento correcto non deixa ningunha sombra. O pensamento que deixa rastros ven da vosa confusa mente relativa. A mente relativa é a mente que se pon a sí mesma en relación con outras cousas, limitándose a sí mesma así. É esta pequena mente a que crea ideas de ganancia e deixa rastros de sí mesma.

Se deixades un rastro do voso pensamento na vosa actividade, estaredes apegados ao rastro. Por exemplo podedes dicir “Isto é o que eu fixen!” Pero en realidade non é así. No voso recordo podedes dicir, “fixen tal e tal cousa dunha certa maneira”, pero en realidade iso non é nunca exactamente o que sucedeu. Cando pensades deste xeito limitades a experiencia real do que fixestes. Así que se os apegades á idea do que fixestes, estades involucrados en ideas egoistas.

A miudo pensamos que o que o que temos feito é bo, pero pode non ser así na realidade. Cando nos volvemos vellos a miudo estamos muy orgullosos do que temos feito. Cando outros escoiten a alguén que conta orgullosamente algo que fixo, sentiránse incómodos porque eles saben que o seu recordo é unilateral. Eles saben que o que él contou non é exactamente o que él fixo. Ademáis, se él está orgulloso do que fixo, ese orgullo creará para él algún problema. Repetindo os seus recordos desta maneira, a súa personalidade torceráse cada vez máis ata que chegue a ser un individuo absolutamente desagradable, terco. Isto é un exemplo de deixar un rastro do pensamento dun. Non deberíamos esquecer o que fixemos, pero debería ser sen un rastro sobrante. Deixar un rastro non é o mesmo que recordar algunha cousa. E necesario recordar o que temos feito, pero non deberíamos apegarnos ao que temos feito nalgún sentido especial. O que chamamos “apego” son simplemente estes rastros do noso pensamento e actividade.

Para non deixar ningún rastro, cando facedes algo, deberíades facelo con todo o voso corpo e toda a vosa mente; deberíades estar concentrados no que facedes. Deberíades facelo completamente, como unha boa fogueira. Non deberíades ser un fogo fumeante. Deberíades quemarvos completamente. Se non os quemades a vosoutros mesmos completamente, un rastro de vosoutros mesmos quedará no que facedes. Teredes algo restante que non foi completamente reducido a cinzas. A actividade Zen é unha actividade que está completamente reducida a cinzas, sen que quede nada máis que cinzas. Esta é a meta da nosa práctica. Iso é o que Dogen quería dicir cando dixo, “As cinzas non volven a ser leña”. A cinza é cinza. A cinza debería ser completamente cinza. A leña debería ser leña. Cando este tipo de actividade ten lugar, unha actividade o cubre todo.

Así que a nosa práctica non é unha cuestión dunha hora, ou de dúas horas, ou dun día, ou dun ano. Se practicades zazen con todo o voso corpo e a vosa mente incluso por un momento, iso é zazen. Así que momento tras momento deberíades dedicarvos á vosa práctica. Non deberíades ter ningún resto despois de que facedes algo. Pero isto non significa esquecer todo acerca diso. Se entendedes este punto, todo o pensamento dualista e todos os problemas da vida desaparecerán.

Cando practicades Zen, os volvedes un co Zen. Non hai vos e non hai zazen. Cando facedes unha prostración non hai Buddhah e non hai vos. Unha prostración completa ten lugar, iso é todo. Iso é Nirvana. Cando Buddhah transmitiu a nosa práctica a Maha Kashyapa simplemente levantou unha flor cun sorriso. Só Maha Kashyapa comprendeu o que quería dicir; ninguén máis comprendeu. Non sabemos se este é un suceso histórico ou non, pero significa algo. É unha demostración do noso camiño tradicional. Unha actividade que o cubre todo é verdadeira actividade, e o segredo desta actividade é transmitido de Buddhah a nos. Isto é a práctica do Zen, non algunha enseñanza aprendida por Buddhah, ou algunhas regras de vida establecidas por él. A enseñanza ou as regras deberían ser cambiadas segundo o lugar, ou segundo as persoas que as observan. Pero o segredo desta práctica non pode ser cambiado. É sempre verdade.

Así que para nos non hai outra maneira de vivir neste mundo. Penso que isto é completamente certo; e isto é fácil de aceptar, fácil de entender, e fácil de practicar. Se comparades a clase de vida baseada nesta práctica con o que está sucedendo neste mundo ou na sociedade humana, descubriredes qué valiosa é a verdade que Buddhah nos deixou. É absolutamente simple e a práctica é absolutamente simple. Pero, ainda así, non deberíamos ignorala; o seu gran valor debe ser descuberto. Normalmente cando é tan simple dicimos,”Oh, eu sei iso! É absolutamente simple. Todo o mundo sabe iso.” Pero se non encontramos o seu valor, non significa nada. E o mesmo que se non o soubesemos. Canto máis entendades a cultura, máis entenderedes qué certa e qué necesaria é esta enseñanza. En lugar de só criticar a vosa cultura, deberíades dedicar a vosa mente e o voso corpo a practicar este camiño simple. Entón a sociedade e a cultura xurdirán de vos. Pode estar ben para a xente que está demasiado apegada á súa cultura ser crítico. A súa actitude crítica significa que están regresando á verdade simple deixada por Buddhah. Pero a nosa proposta é simplemente estar concentrado nunha práctica básica simple e nunha comprensión da vida básica simple. Non debería haber rastros na nosa actividade. Non deberíamos apegarnos a ningunha idea fantástica nin a ningunha cousa fermosa. Non deberíamos buscar nada bo. A verdade está sempre preto, á man, dentro do voso alcance.