Pulir unha tella

“Cando vos os volvedes vos, o Zen vólvese Zen. Cando vos sodes vos, vedes as cousas como son e volvedesvos un co voso entorno.”

As historias Zen, ou koans, son moi difíciles de entender antes de que saibades qué estamos a facer momento tras momento. Pero se sabedes exactamente qué estamos facendo en cada momento, non encontraredes os koans tan difíciles. Hai tantos koans. Teñovos falado a miudo dunha ra e cada vez todo o mundo rise. Pero unha ra é moi interesante. Séntase como nos, tamén, sabedes. Pero non pensa que estea a facer nada tan especial. Cando ides a un zendo e vos sentades, podedes pensar que estades facendo algunha cousa especial. Mentres o voso home ou a vosa muller están durmindo, vos estades practicando zazen! Vos estades facendo algunha cousa especial e o voso esposo é preguiceiro! Esa pode ser a vosa comprensión do zazen. Pero mirade cara a ra. Unha ra tamén séntase como nos, pero non ten idea de zazen. Observadea. Se algo a molesta, fará un xesto. Se algo se presenta para comer, o agarrará e comerá, e come sentada. En realidade iso é o noso zazen ningunha cousa especial.

Aquí hai unha especie de koan ra para vos. Baso era un famoso mestre zen chamado o mestre-cabalo. Era o discípulo de Nangaku, un dos discípulos do Sexto Patriarca. Un día, mentres estaba estudiando baixo a dirección de Nangaku, Baso estaba sentado, practicando zazen. Era un home de constitución física grande; cando falaba a súa lingua chegaba á súa nariz; a súa voz era forte; e o seu zazen debe ter sido moi bo. Nangaku viuo sentado como una gran montaña ou como unha ra. Nangaku preguntou, “¿Qué estás facendo?” “Estou practicando zazen,”replicou Baso. “¿Por qué estás practicando zazen?” “Quero acadar a iluminación; quero ser un Buddha”, dixo o discípulo. ¿Sabedes o que fixo o mestre? Colleu unha tella e comenzou pulila. En Xapón, despois de sacar unha tella do forno, pulimola para darlle un acabado fermoso. Así que Nangaku colleu unha tella e comenzou pulila. Baso, o seu discípulo, preguntou, “¿Qué estás facendo?” “Quero convertir esta tella nunha pedra preciosa,” dixo Nangaku. “¿Cómo é posible convertir unha tella nunha pedra preciosa?” preguntou Baso. “¿Cómo é posible volverse un Buddha practicando zazen?” replicó Nangaku. “¿Queres acadar a Budeidade? Non hau Budeidade á parte da túa mente ordinaria. ¿Cando un carro non vai, qué fustrigas o carro ou o cabalo?” Preguntou o mestre.

O que Nangaku quere dicir aquí é que calquera cousa que fagades é zazen. O verdadeiro zazen está máis alá de estar na cama ou sentado no zendo. Se o teu home ou a túa muller está na cama, iso é zazen. Se pensades, “eu estou aquí e a miña espousa está na cama” entón, ainda que esteades sentados aquí na posición de pernas cruzadas, iso non é verdadeiro zazen. Deberíades ser como unha ra sempre. Iso é verdadeiro zazen.

Dogen-zenji fixo un comentario sobre este koan. Dixo, “Cando o mestre-Cabalo vólvese o mestre-Cabalo, o Zen vólvese zen.” Cando Baso vólvese Baso, o seu zazen vólvese verdadeiro zazen, e o Zen vólvese Zen. ¿Qué é verdadeiro zazen? ¡Cando vos os volvedes vos! Cando vos sodes vos, entón nom importa o que fagades, iso é zazen. Ainda que esteades na cama, podedes non ser vos a maior parte do tempo. Ainda que esteades sentados no zendo, pregúntome se vos sodes vos no verdadeiro sentido.

Aquí hai outro famoso koan. Zuikan era un mestre Zen que sempre solía dirixirse a sí mesmo. “¿Zuikan?” Solía chamar. E entón solía responder. “¡Sí!” “¿Zuikan?” “¡Sí!”. Por suposto estaba vivindo só no seu pequeño zendo, e, por suposto, sabía quén era, pero ás veces perdíase a sí mesmo. E sempre que perdíase, solía dirixirse a sí mesmo “¿Zuikan?” “¡Sí!”.

Se somos como unha ra, somos sempre nos mesmos. Pero incluso unha ra ás veces perdese a sí mesma e pon unha cara agria. E se se presenta algo, agarraráo e comeráo. Así que penso que unha ra está sempre dirixindose a sí mesma. Penso que vos deberíades facer iso tamén. Incluso en zazen perderedesvos a vosoutros mesmos. Cando os poñedes somnolentos, ou cando a vosa mente empeza a deambular, perdedesvos a vos mesmos. Cando as vosas pernas ponse doridas –“¿Por qué están as miñas pernas tan doridas?” – perdedesvos a vosoutros mesmos. Porque vos perdedes a vosoutros mesmos, o voso problema será un problema para vos. Se non os perdedes a vos mesmos, entón, ainda que teñades dificultade, en realidade non hai problema, calquera que sexa. Simplemente sentadesvos no medio do problema; cando vos sodes unha parte do problema, ou cando o problema é unha parte de vos, non hai problema, porqwue vos sodes o problema mesmo. O problema é vosoutros mesmos. Se isto é así, non hai problema.

Cando a vosa vida é sempre unha parte do voso entorno –noutras palabras, cando sodes feitos volver a vos mesmos, no momento presente- entón no hai problema. Cando empezades a deambular nalgunha ilusión que é algo separado de vosoutros mesmos, entón os vosos entornos non son xa reais e a vosa mente non é xa real. SE vosoutros mesmos estades enganados, entón os vosos entornos son tamén neblinoso, brumoso engano. Unha vez que estades no medio do engano, non hai fin ao engano. Estaredes involucrados en ideas enganosas unha despois doutra. A maioria da xente vive no engano, involucrado no seu problema, tentando resolver o seu problema. Pero simplemente vivir é en realidade vivir en problemas. E resolver o problema é ser parte del, ser un con él.

¿Así que, qué golpeades o carro ou o cabalo? ¿Qué golpeades a vos mesmos ou vosos problemas? Se empezades preguntarvos qué deberíades golpear, iso significa que tedes xa empezado a deambular. Pero cando vos realmente pegades o cabalo, o carro irá. En verdade, o carro e o cabalo non son diferentes. Cando vos sodes vos, non existe o problema de se deberíades pegar o carro ou o cabalo. Cando vos sodes vos, o zazen vólvese verdadeiro zazen. Así que cando practicades zazen, o voso problema practicará zazen e todo o demáis practicará zazen tamén. Ainda que o voso esposo estea na cama, él ou ela está tamén practicando zazen – cando vos practicades zazen. Pero cando non practicades verdadeiro zazen, entón aí está o voso esposo, e aí estades vos, cada un completamente diferente, completamente separado doutro. Así, se vos tedes vosoutros mesmos verdadeira práctica, entón todo o demáis está practicando o noso camiño ao mesmo tempo.

Iso é por qué deberíamos sempre dirixirnos a nosoutros mesmos, comprobándonos, como un médico que se da pequenos golpes a sí mesmo. Isto é moi importante. Este tipo de práctica debería ser continuada momento tras momento, incesantemente. Dicimos, “cando a noite está aquí, chega o amencer.” Significa que non hai fenda entre o amencer e a noite. Antes de que remate o verán, chega o outono. Desta forma deberíamos entender a nosa vida. Deberíamos practicar con esta comprensión, e resolver os nosos problemas desta forma. En realidade, simplemente traballar sobre o problema, se o facedes cun esforzo firme, é suficiente. Deberíades simplemente pulir a tella; esa é a nosa práctica. O propósito da práctica non é convertir unha tella nunha pedra preciosa. Simplemente continuade sentandovos; iso é práctica no seu verdadeiro sentido. Non é unha cuestión de se é ou non posible acadar a Budeidade, se é ou non posible convertir unha tella nunha pedra preciosa. Simplemente traballar e vivir neste mundo con esta comprensión é o punto máis importante. Esa é a nosa práctica. Iso é verdadeiro zazen. Así que nos dicimos, “¡Cando comades, comede!” Deberíades comer o que esta aí, xa sabedes. Ás veces non o comedes. Aínda que esteades comendo, a vosa mente está en algunha outra parte. Non saboreades o que tendes na boca. Mentres poidades comer cando estades comendo, estades ben. Non vos preocupedes nin un pouco. Significa que vos sodes vos mesmos.

Cando vos sodes vos, vedes as cousas como son e volvedesvos un con o voso entorno. Aí está o voso verdadeiro “eu”. Aí tedes a verdadeira práctica; tedes a práctica dunha ra. Ela é un bon exemplo da nosa práctica – cando unha ra volvese unha ra, o Zen vólvese Zen. Cando entendedes unha ra exhaustivamente, acadades a iluminación; sodes Buddha. E sodes bos para outros tamén: esposo, esposa, fillo ou filla. Isto é zazen.