Estudiarvos vosoutros mesmos

“Ter algún sentimento profundo acerca do Budismo non é o importante; simplemente facemos o que deberíamos facer, como tomar a cea e ir deitarse. Isto é Budismo.”

O propósito de estudiar Budismo non é estudiar Budismo, senón estudiarnos nosoutros mesmos. É imposibel estudiarnos nosoutros mesmos sen algunha enseñanza. Se queredes saber o que é a auga, necesitades ciencia e o científico necesita un laboratorio. No laboratorio hai varias formas de estudiar o que é a auga. Así é posible coñecer qué clase de elementos ten a auga, as varias formas que asume e a súa natureza. Pero é imposible dese modo coñecer a auga en sí mesma. É a mesma cousa con nos. Necesitamos algunha enseñanza, pero simplemente estudiando a enseñanza soa, é imposible saber qué son “eu” en mí mesmo. A través da enseñanza podemos entender a natureza humana. Pero a enseñanza non é nosoutros mesmos; é unha explicación de nosoutros mesmos. Así que se estades apegados á enseñanza, ou ao mestre, iso é un gran erro. No momento en que atopades un mestre, deberíades deixar o mestre, e deberíades ser independentes. Necesitades un mestre para poder chegar a ser independentes. Se non estades apegados a él, o mestre os mostrará o camiño. Tedes un mestre por vosoutros mesmos, non polo mestre.

Rinzai, un mestre zen chinés antiguo, analizaba cómo ensinar os seus discípulos en catro formas. Algunhas veces falaba acerca do discípulo mesmo; algunhas veces falaba acerca da enseñanza mesma; algunhas veces daba unha interpretación do discípulo ou da enseñanza; e, finalmente, algunhas veces non daba ningunha instrucción en absoluto aos seus discípulos. Sabía que, incluso sen que lles fose dada ningunha instrucción, un estudiante é un estudiante. Estrictamente falando, non hai necesidade de ensinar ao estudiante, porque o estudiante mesmo é Buddha, ainda que pode non ser consciente diso. E ainda que sexa consciente da súa verdadeira natureza, se está apegado a esta consciencia, iso xa está mal. Cando non é consciente dela, o ten todo, pero cando vólvese consciente dela pensa que aquelo do que está consciente é él mesmo, o que é un grande erro.

Cando non escoitades nada do mestre, se non simplemente vos sentades, a iso chamaselle enseñanza sen enseñanza. Pero algunhas veces isto non é suficiente, así que escoitamos conferencias e temos discusións. Pero deberíamos lembrar que o propósito da práctica nun lugar determinado é estudiarnos nosoutros mesmos. Para ser independentes, estudiamos. Como o científico, temos que ter algúns medios polos que estudiar. Necesitamos un mestre, porque é imposible estudiarnos nosoutros mesmos sós. Pero non deberíades cometer un erro. Non deberíades tomar o que tedes aprendido cun mestre por vosoutros mesmos. O estudio que facedes co voso mestre é unha parte da vosa vida cotidiana, unha parte da vosa incesante actividade. Neste sentido non hai diferencia entre a práctica e a actividade que tedes na vida diaria. Así que encontrar o significado da vosa vida no zendo é encontrar o significado da vosa actividade diaria. Para ser conscientes do significado da vosa vida, practicades zazen.

Cando eu estaba no mosteiro Eiheiji en Xapón, todo o mundo estaba simplemente facendo o que debería facer. Iso é todo. É o mesmo que despertarse na mañá; temos que levantarnos. No mosteiro Eiheiji, cando tíñamos que sentarnos, sentabamosnos; cando tíñamos que facer unha prostración ao Buddha, facíamos unha prostración ao Buddha; iso é todo. E cando estábamos practicando non sentíamos nada especial; nin sequera sentíamos que estivésemos levando unha vida monástica. Para nos, a vida monástica era a vida normal, e as persoas que viñan da cidade eran xente inusual. Cando os víamos sentíamos, “Oh, veu xente estraña!”.

Pero unha vez que deixara Eiheiji e estivera fora por algún tempo, regresar era distinto. Oía os diversos sons da práctica – as campás e os monxes recitando o sutra- e tiña unha sensación profunda. Había lagrimas fluindo dos meus ollos, nariz e boca! É a xente que está fora do mosteiro a que sinte a súa atmósfera. Os que están practicando en realidade non sinten nada. Coido que isto é certo para todo. Cando oímos o son dos piñeiros nun día ventoso, quizais o vento estea simplemente soplando, e o piñeiro esta simplemente de pe no vento. Iso é todo o que están a facer. Pero as persoas que escoiten o vento na árbore escribirán un poema, ou sentirán algo inusual. Esa é, eu penso, a maneira na que é todo.

Así que sentir algo acerca do Budismo non é o punto principal. Se ese sentimento é bo, ou malo, está fora de cuestión. Non nos importa sexa o que sexa. O budismo non é bo ou malo. Estamos facendo o que deberíamos facer. Iso é budismo. Por suposto algún estímulo é necesario, pero ese estímulo é simplemente estímulo. Non é o verdadeiro propósito da práctica. É soamente menciña. Cando nos desanimamos queremos algunha menciña. Cando temos a moral alta non necesitamos ningunha menciña. Non deberíades confundir menciña con comida. Ás veces a menciña é necesaria, pero non debería convertirse na nosa comida.

Así, das catro formas de práctica de Rinzai, a perfecta é non lle dar ao estudiante ningunha interpretación de sí mesmo, nin lle dar ningún estímulo. Se pensamos en nosoutros mesmos como os nosos corpos, a enseñanza, entón, pode ser a nosa roupa. Ás veces falamos acerca da nosa roupa; ás veces falamos acerca do noso corpo. Pero nin o corpo nin a roupa son en realidade nós mesmos. Nós mesmos somos a gran actividade. Estamos simplemente expresando a partícula máis pequena da gran actividade, iso é todo. Así que está ben falar acerca de nosoutros mesmos, pero en realidade non hai necesida de facelo así. Antes de que abramos as nosas bocas, estamos xa expresando a gran existencia, incluíndonos nosoutros mesmos. Así que o propósito de falar acerca de nosoutros mesmos é correxir o malentendido que temos cando estamos apegados a algunha forma ou color temporal particular da gran actividade. É necesario falar acerca de qué é o noso corpo y qué é a nosa actividade para que poidamos non cometer ningún erro acerca deles. Así que falar acerca de nosoutros mesmos é en realidade esquezernos nosoutros mesmos.

Dogen-zenji dixo, “Estudiar Budismo é estudiarnos nosoutros mesmos. Estudiarnos nosoutros mesmos e esquezernos nosoutros mesmos.” Cando vos apegades a unha expresión temporal da vosa verdadeira natureza, é necesario falar acerca de Budismo, ou, se non, pensaredes que a expresión temporal o é. Pero esta expresión particular del non o é. E, sen embargo, ao mesmo tempo, élo. Por un tempo isto élo; pola máis pequena partícula de tempo, isto élo. Pero non sempre é así: no mesmísimo instante seguinte non é así, de maneira que isto non o é. Para que os dedes conta deste feito é necesario estudiar budismo. Pero o propósito de estudiar Budismo é estudiarnos nosoutros mesmos e esquecernos nosoutros mesmos. Cando nos esquecemos nosoutros mesmos en realidade somos a verdadeira actividade da gran existencia, ou a realidade mesma. Cando nos damos conta deste feito. Non hai problema, calquera que sexa, neste mundo, e podemos gozar da nosa vida sen sentir ningunha dificultade. O propósito da nosa práctica é ser consciente deste feito.