Erros na práctica

“É cando a vosa práctica é un tanto codiciosa que desanimadesvos con ela. Así que deberíades estar agradecidos por ter un signo ou unha sinal avisadora para vos mostrar o punto débil na vosa práctica.”

Hai varias formas deficientes de práctica que deberíades entender. Normalmente cando practicades zazen, volvedesvos moi idealistas e fixades un ideal ou meta que vos esforzades por conseguir e cumplir. Pero como teño dito a miudo, isto é absurdo. Cando sodes idealistas, tedes algunha idea de ganancia dentro de vos; para cando consigades o voso ideal ou meta, a vosa idea de ganancia creará outro ideal. Así, namentres a vosa práctica estea baseada nunha idea de ganancia e practiquedes zazen nunha forma idealista, non teredes tempo en realidade para acadar o voso ideal. Ademáis, estaredes sacrificando a sustancia da vosa práctica. Porque o voso logro está sempre por diante, estaredes sempre sacrificandovos por algún ideal no futuro. Rematades con nada. Isto é absurdo; non é práctica adecuada en absoluto. Pero aún peor que esta actitude idealista é practicar zazen en competición con alguén máis. Este é un tipo de práctica pobre, pouco honrado.

A nosa escola Soto pon a énfase sobre shikan taza ou “simplemente sentarse”. En realidade non temos ningún nome especial para a nosa práctica; cando practicamos zazen, simplemente o practicamos, e tanto se atopamos gozo na nosa práctica, como se non, simplemente a facemos. Ainda que teñamos sono e esteamos cansos de practicar zazen, de repetir a mesma cousa día tras día; ainda así, continuamos a nosa práctica. Tanto se alguén alenta a nosa práctica como se non, simplemente a facemos.

Incluso cando practicades zazen sós, sen un mestre, penso que atoparedes algunha forma de dicir se a vosa práctica é axeitada ou non. Cando estades cansos de sentarvos, ou cando estades anoxados coa vosa práctica, deberíades recoñecer isto como unha sinal avisadora. Desanimadesvos coa vosa práctica cando a vosa práctica ten sido idealista. Tedes algunha idea de ganancia na vosa práctica, e non é suficientemente pura. É cando a vosa práctica é un pouco codiciosa que desanimadesvos con ela. Así, deberíades estar agradecidos por ter un signo ou unha sinal avisadora para vos mostrar o punto débil na vosa práctica. Nese momento, olvidando completamente o voso erro e renovando a vosa forma de face-las cousas, podedes reasumir a vosa práctica orixinal. Este é un punto moi importante.

Así que mentres continuades a vosa práctica, estades completamente a salvo, pero como é moi difícil continuar, tedes que atopar algunha forma de animarvos. Como é duro animarse sen involucrarse nalgún tipo deficiente de práctica, continuar a nosa práctica pura por vosoutros mesmos pode ser máis ben difícil. Isto é por qué temos un mestre. Co voso mestre correxiredes a vosa práctica. Por suposto, pasaredes por momentos moi duros con él, pero ainda así, estaredes sempre a salvo dunha práctica errónea.

A maioría dos sacerdotes Zen Budistas teñen pasado momentos difíciles cos seus mestres. Cando eles falan das dificultades podedes pensar que sen este tipo de apuro non podedes practicar zazen. Pero isto non é verdade. Tanto se tedes dificultades na vosa práctica como se non, namentres a continuades, tedes unha práctica pura no seu verdadeiro sentido. Incluso cando non sodes conscientes dela, a tedes. Así, Dogen-zenji dixo, “Non pensedes que seredes necesariamente conscientes da vosa propia iluminación.” Tanto se sodes conscientes dela, como se non, tedes a vosa propia, verdadeira iluminación dentro da vosa práctica.

Outro erro será practicar polo gozo que achades niso. En realidade, cando a vosa práctica está involucrada nun sentimento de gozo, non está en moi boa forma tampouco. Por suposto que esta non é unha práctica deficiente, pero comparada coa verdadeira práctica non é tan boa. No Budismo Hinayana a práctica é clasificada en cuatro tipos. O mellor tipo é simplemente facelo, sen ter ningún gozo niso, nin sequera gozo espiritual. Este tipo consiste en simplemente facelo, esquecendo a vosa sensación física e mental, esquecendoo todo de vosoutros mesmos na vosa práctica. Este é o cuarto estadio, ou o estadio máis alto. O seguinte estadio máis alto é ter soamente gozo físico na vosa práctica. Neste estadio atopades algún placer na práctica e practicaredes polo placer que atopades nela. No segundo estadio tedes á vez gozo mental e físico, ou unha sensación agradable. Estes dous estadios medios son estadios nos que practicades zazen porque vos sentides ben na vosa práctica. O primeiro estadio e cando non tedes nin pensamento nin curiosidade na vosa práctica. Estes cuatro estadios tamén se aplican á nosa práctica Mahayana, e o máis alto é simplemente practicala.

Se atopades algunha dificultade na vosa práctica, iso é o aviso de que tedes algunha idea errónea, así que tedes que ser cuidadosos. Pero non deixedes a vosa práctica; continuadea sabendo a vosa debilidade. Aquí non hai idea de ganancia. Aquí non hai idea fixada de consecución. Non dicides, “Isto é iluminación,” ou “Iso non é practica correcta.” Incluso nunha práctica errónea, cando os dades conta dela e continuades, hai práctica correcta. A nosa práctica non pode ser perfecta, pero sen deixarnos descorzoar por isto, deberíamos continuala. Este é o segredo da práctica.

E se queredes encontrar algún ánimo no voso desánimo, cansarse da práctica é en sí mesmo o animo. Animadesvos a vosoutros mesmos cando os cansades dela. Cando no queredes facela, esa é a señal de aviso. É como ter un dor de móas cando os vosos dentes non estan tan ben. Cando sentides algún dor nas vosas moas, ides ao dentista. Esa é a nosa forma de actuar.

A causa de conflicto é algunha idea fixa, ou idea unilateral. Cando todo o mundo coñeza o valor da práctica pura, teremos pouco conflicto no noso mundo. Este é o segredo da nosa práctica e o camiño de Dogen-zenji. Dogen repite este punto no seu libro Shobogenzo (Un tesouro do verdadeiro Dharma).

Se entendedes a causa de conflicto como algunha idea fixada ou unilateral, podedes encontrar significado en varias prácticas sen ser atrapado por ningunha delas. Se non os dades conta deste punto seredes facilmente atrapados por algún camiño particular e diredes, “Isto é iluminación! Isto é practica perfecta. Este é o noso camiño. O resto dos camiños non son perfectos. Este é o mellor camiño.” Isto é un gran erro. Non hai ningún camiño particular na verdadeira práctica. Deberíades encontrar o voso propio camiño, e deberíades saber qué tipo de práctica tedes xusto agora. Coñecendo tanto as ventaxas como as desventaxas dalgunha práctica especial, podedes practicar ese camiño especial sen peligro. Pero se tedes unha actitude unilateral, ignoraredes a desventaxa da práctica, suliñando só a sua parte boa. Finalmente descubriredes o lado peor da práctica e desanimaredesvos cando é demasiado tarde. Isto é parvo. Deberíamos estar agradecidos de que os mestres antiguos sinalaran este erro.